Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Ο σοσιαλισμός και το μεταβατικό πρόγραμμα

Ο Λένιν στο 3ο Συνέδριο της Κομιντέρν (5/7/1921)

Κατά την άποψη των κομμουνιστών, η κατάρρευση της Β΄ Διεθνούς στο ξεκίνημα του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου αντικατόπτριζε, εν μέρει, μια κρίση προγράμματος. Προηγουμένως, οι σοσιαλιστές καθοδηγούνταν από το πρόγραμμα της Ερφούρτης, που εγκρίθηκε από το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα Γερμανίας το 1891. Το πρόγραμμα αυτό, είπε η Λούξεμπουργκ στο ιδρυτικό συνέδριο του ΚΚΓ το Δεκέμβριο του 1918, χαρακτηριζόταν από «το διαχωρισμό των άμεσων, των αποκαλούμενων μίνιμουμ, αιτημάτων που διατυπώνονται για την οικονομική και πολιτική πάλη από το σοσιαλιστικό στόχο θεωρούμενο ως μάξιμουμ πρόγραμμα. Για μας δεν υπάρχει μίνιμουμ και μάξιμουμ πρόγραμμα. Ο σοσιαλισμός... είναι το μίνιμουμ που πρέπει να εκπληρώσουμε σήμερα». Στη διάρκεια της επαναστατικής ανόδου που ακολούθησε τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι κομμουνιστές πίστευαν ότι η επίτευξη της εργατικής εξουσίας έμπαινε ως άμεσο καθήκον. Αυτό ήταν το βασικό ζήτημα που αντιμετώπιζαν τα δύο προγραμματικά ντοκουμέντα που ενέκρινε το ιδρυτικό συνέδριο της Κομιντέρν, η «Πλατφόρμα της Κομμουνιστικής Διεθνούς» και οι «Θέσεις για την αστική δημοκρατία και τη δικτατορία του προλεταριάτου» του Λένιν.


Καθώς το επαναστατικό κύμα υποχώρησε, έγινε ολοένα και πιο επιτακτικό, όπως παρατήρησε αργότερα ο Τρότσκι, να βρεθούν τρόποι «να βοηθηθούν οι μάζες στην πορεία του καθημερινού αγώνα για να βρουν τη γέφυρα μεταξύ των σημερινών αιτημάτων και του σοσιαλιστικού προγράμματος της επανάστασης». Αυτή η πρόκληση τέθηκε από το Ράντεκ στο 3ο Συνέδριο της Κομιντέρν. Αναφερόμενος στις παρατηρήσεις της Λούξεμπουργκ στα 1918 για το πρόγραμμα του ΚΚΓ, ρώτησε: «Και τι πρότεινε η Ρόζα Λούξεμπουργκ ως μίνιμουμ; Όλη η εξουσία στα εργατικά συμβούλια, ακύρωση των κρατικών χρεών, κατάσχεση των εργοστασίων, κ.ο.κ.». Αλλά τώρα, «η πρώτη επίθεση της εργατικής τάξης... έχει αποκρουστεί». Οι κομμουνιστές πρέπει να προσφέρουν «περισσότερο από το γυμνό πρόγραμμα της δικτατορίας του προλεταριάτου». Οι Θέσεις για την Τακτική που εγκρίθηκαν από το 3ο Συνέδριο σκιαγραφούσαν την προγραμματική πρόκληση που είχε προκύψει:
«Στη θέση του μίνιμουμ προγράμματος των κεντριστών και των ρεφορμιστών, η Κομμουνιστική Διεθνής τοποθετεί τον αγώνα για τις συγκεκριμένες διεκδικήσεις του προλεταριάτου, ως μέρος ενός συστήματος αιτημάτων που στο σύνολό τους αμφισβητούν την αστική εξουσία, οργανώνουν το προλεταριάτο και χαράσσουν τα διάφορα στάδια της πάλης για την προλεταριακή δικτατορία. Το καθένα απ' αυτά τα αιτήματα δίνει έκφραση στις ανάγκες των μαζών, ακόμη και όταν δεν συντάσσονται με τη δικτατορία του προλεταριάτου».
Αυτό το «σύστημα αιτημάτων» περιελάμβανε πολλά που θεωρούνταν ως «άμεσα» ή «μερικά». Με τη χρήση του από τους Γερμανούς κομμουνιστές, ο όρος «μεταβατικές διεκδικήσεις» άρχισε να εφαρμόζεται στα στοιχεία αυτού του «συστήματος» που θα μπορούσε να βοηθήσει τις εργαζόμενες, μάζες καθώς ριζοσπαστικοποιούνταν, να δουν την ανάγκη να σπάσουν από την αστική επιρροή και να μπουν στον αγώνα για την εξουσία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν οι εκκλήσεις για την εργατική κυβέρνηση και για εργατικό έλεγχο της παραγωγής. Το πρόγραμμα που εγκρίθηκε από το ΚΚΓ τον Οκτώβριο του 1922 περιελάμβανε αιτήματα για κατασχετική φορολόγηση της καπιταλιστικής ιδιοκτησίας, κατάργηση του τραπεζικού, τεχνικού και εμπορικού απορρήτου, ένα κρατικό μονοπώλιο της προμήθειας τροφίμων, παροχή των δελτίων τροφίμων υπό τον έλεγχο των εργαζόμενων, και ένα κρατικό μονοπώλιο του εξωτερικού εμπορίου και των τραπεζών υπό εργατικό έλεγχο.

Τζον Ριντέλ, Η Κομιντέρν το 1922.

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Μαρξισμός και φεμινισμός σήμερα

Judith Orr, International Socialism, Issue 127


Η διεθνιστική παράδοση στα Βαλκάνια: «Τα λάβαρα ήσαν όλα ερυθρά...»

H Aριστερά χρειάζεται μια διεθνιστική πολιτική για να αντιπαλέψει τον ιμπεριαλισμό. O Λέανδρος Mπόλαρης παρουσιάζει τις ρίζες αυτής της παράδοσης στα Bαλκάνια.

Τα Βαλκάνια έχουν μια αιματοβαμμένη παράδοση ιμπεριαλιστικών επεμβάσεων και εθνικιστικών συγκρούσεων ανάμεσα στις άρχουσες τάξεις. Διαθέτουν, όμως, και μια πλούσια διεθνιστική παράδοση, από τις αρχές κιόλας του 20ου αιώνα. Για να ακριβολογούμε, ο ρίζες της αριστεράς στην Ελλάδα και στα Βαλκάνια είναι αντιπολεμικές, διεθνιστικές, επαναστατικές. Αυτές οι «ρίζες» απλώθηκαν, επηρέασαν εκατοντάδες χιλιάδες εργάτες και εργάτριες. 

Όταν ξέσπασε για παράδειγμα ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος, η Δεύτερη Διεθνής και τα μεγαλύτερα σοσιαλιστικά κόμματα στον κόσμο, όπως το γερμανικό, πρόδωσαν τις αντιπολεμικές διακηρύξεις τους και τάχτηκαν το καθένα στο πλευρό της δικιάς του άρχουσας τάξης. Υπήρχαν τρία κόμματα που κράτησαν μια ξεκάθαρη αντιπολεμική, διεθνιστική στάση. Το ένα, το γνωστότερο, ήταν οι μπολσεβίκοι του Λένιν στη Ρωσία. 

Τ…

Γιατί το Ισραήλ είναι ρατσιστικό κράτος

Οι υποστηριχτές του Ισραήλ λένε ότι είναι "αντισημιτισμός" να αποκαλείς το Ισραήλ ρατσιστικό. Θέλουν να αποσιωπήσουν τη δίκαιη κατακραυγή του θεσμικού ρατσισμού του ενάντια στους Παλαιστίνιους. Η Σάρα Μπέιτς και ο Τόμας Τένγκελι-Έβανς εξηγούν γιατί το Ισραήλ καταπιέζει τους Παλαιστίνιους - και γιατί ο ρατσισμός είναι σύμφυτος με το κράτος από την ίδρυσή του το 1948.
Τι είναι ο Σιωνισμός;

Ο Σιωνισμός είναι η ιδρυτική ιδεολογία του Ισραήλ. Αναδύθηκε σαν απάντηση στον αντισημιτισμό της Ευρώπης στα τέλη του 19ου αιώνα. 

Στην Τσαρική Ρωσία το καθεστώς χρησιμοποιούσε τους Εβραίους σαν βολικούς αποδιοπομπαίους τράγους. Χιλιάδες Εβραίοι σκοτώθηκαν σε πογκρόμ που υποστηρίζονταν από το κράτος. Οι Σιωνιστές επιχειρηματολογούσαν υπέρ της εγκατάλειψης των χωρών όπου υφίσταντο διώξεις και της εγκαθίδρυσης ενός αποκλειστικά Εβραϊκού κράτους. Αλλά από μόνο του το γεγονός ότι ο Σιωνισμός ήταν απάντηση στην καταπίεση, δεν τον καθιστά κιόλας προοδευτικό.

Η λογική του Σιωνισμού βλέπει τον αντισημιτ…